Chào bạn, Thắng Hồ đây. Tập này nói về nhập trạch, ngày về nhà mới. Đây có lẽ là ngày vui nhất trong cả quá trình mua nhà, xây nhà. Trả lời thẳng: nhập trạch nên tách làm hai phần. Phần lễ về nhà mới làm gọn vào một ngày gia đình chọn. Phần chuyển đồ có thể làm dần trước đó vài ngày. Và trước ngày lễ, nhà mới cần sạch, thông thoáng, điện nước gas đã an toàn.
Mình đã thấy những gia đình cố dồn tất cả vào một buổi sáng giờ đẹp: xe tải, thợ khuân vác, mâm lễ, khách khứa, trẻ con, người già. Kết quả là mệt mỏi, đồ vỡ, và chẳng ai còn sức để vui.
Chuẩn bị nhà trước tiên
Nhà mới xây hay mới sửa thường còn bụi xi măng, mùi sơn, mùi keo. Tổng vệ sinh kỹ và mở cửa thông gió vài ngày trước khi dọn vào.
Kiểm tra điện: cầu dao, ổ cắm, đèn. Kiểm tra nước: rò rỉ, áp lực, thoát nước nhà vệ sinh. Kiểm tra gas nếu dùng gas.
Với căn hộ mới bàn giao, kiểm tra thấm dột, cửa đóng mở, khoá. Ghi lại lỗi để yêu cầu chủ đầu tư sửa.
Nhà sạch, khí tươi, mọi thứ hoạt động là điều kiện để ngày nhập trạch là ngày vui, không phải ngày sửa chữa.
Chuyển đồ dần
Đồ nặng, đồ cồng kềnh như tủ, giường, sofa có thể chuyển trước vài ngày. Đồ ít dùng, sách vở, quần áo mùa khác cũng chuyển trước.
Theo phong tục, ngày nhập trạch người ta mang vào những thứ tượng trưng: bếp, gạo, muối, nước, bát hương, ảnh thờ. Phần còn lại không bắt buộc.
Nhiều gia đình chuyển gần hết đồ trước, ngày lễ chỉ mang vào những thứ tượng trưng và làm lễ.
Cách này giữ được phong tục mà không biến ngày lễ thành ngày khuân vác.
Lễ nhập trạch gọn
Lễ nhập trạch thường gồm việc dâng hương trình báo, đun nước hoặc nấu nồi cơm đầu tiên ở bếp mới, cả nhà cùng có mặt.
Mâm lễ gọn tuỳ gia đình: hương, hoa, quả, trầu cau, nước, gạo, muối, vài món lễ.
Văn khấn có thể theo sách hoặc nói bằng lời mình, mong cho cả nhà sống bình an trong nhà mới.
Thời gian lễ không cần dài. Phần quan trọng là cả gia đình cùng có mặt, cùng bước vào.
Chọn ngày theo lịch thực tế
Như mình đã nói, chọn khoảng thời gian thực tế trước: nhà đã sạch, đã nghiệm thu, cả nhà rảnh, con không thi cử, người lớn tuổi khoẻ.
Với căn hộ chung cư, xem lịch cho phép dùng thang máy chở đồ của ban quản lý, đặt lịch trước.
Trong khoảng thời gian đó, chọn ngày gia đình thấy yên tâm.
Giờ lễ nên vào buổi sáng, khi mọi người còn khoẻ, ánh sáng tốt.
Ngày đầu tiên ở nhà mới
Ngày đầu tiên, mình thích những gia đình mở hết cửa sổ cho nắng gió vào, bật đèn sáng, nấu một bữa cơm đơn giản và cả nhà ăn cùng nhau.
Đó là cách để ngôi nhà có hơi người, có mùi bếp, có tiếng cười.
Đêm đầu ngủ ở nhà mới, nhiều trẻ nhỏ và người già khó ngủ vì lạ. Đặt đèn ngủ dịu, mang theo gối, chăn quen thuộc.
Theo nghề, khí của ngôi nhà được đánh thức bởi sinh hoạt của người ở, không phải bởi vật phẩm.
Nhà cũ trước khi đi
Trước khi rời nhà cũ, nhiều gia đình làm lễ nhỏ cảm ơn, xin phép chuyển bàn thờ. Đó là phong tục đẹp.
Dọn sạch nhà cũ trước khi trả cho chủ hoặc bàn giao cho người mua là cách cư xử tử tế.
Chụp ảnh đồng hồ điện nước, bàn giao chìa khoá rõ ràng.
Kết thúc một nơi ở cũ chu đáo cũng là cách bước vào nơi ở mới nhẹ nhàng.
Chuyển bàn thờ
Bàn thờ thường được chuyển vào ngày nhập trạch hoặc ngay trước đó, theo phong tục từng gia đình.
Bát hương được bọc cẩn thận, người lớn trong nhà mang. Đặt bàn thờ vào vị trí đã chọn, như mình đã nói ở tập bàn thờ gia tiên.
Thắp hương trình báo tổ tiên về nhà mới.
Nếu nhà mới chưa xong phòng thờ, có thể đặt tạm ở chỗ sạch sẽ, trang nghiêm, rồi chuyển sau.
Người già và trẻ nhỏ trong ngày chuyển nhà
Ngày chuyển nhà là ngày nhiều rủi ro nhất cho người già và trẻ nhỏ: cửa mở toang, đồ đạc ngổn ngang, thợ khuân vác đi lại, thang máy chật, cầu thang đầy thùng.
Nhiều gia đình gửi ông bà, con nhỏ sang nhà người thân trong lúc chuyển đồ, rồi đón về đúng lúc làm lễ. Họ bước vào một ngôi nhà đã gọn, đã sáng, và có mặt trong khoảnh khắc quan trọng nhất.
Chuẩn bị sẵn một phòng đã xếp xong giường, có nước uống, có thuốc thường dùng cho người lớn tuổi. Đêm đầu tiên không ai phải tìm đồ trong thùng.
Theo mình, chăm chút cho người yếu nhất trong nhà là cách nhập trạch có ý nghĩa nhất.
Mời khách tân gia
Tiệc tân gia mời bạn bè, họ hàng nên tổ chức sau ngày nhập trạch vài ngày hoặc vài tuần, khi nhà đã ổn định.
Dồn tiệc vào ngày nhập trạch khiến gia chủ vừa lo lễ, vừa lo khách, vừa lo đồ đạc ngổn ngang.
Với căn hộ, báo ban quản lý và hàng xóm nếu tiệc đông người, tránh ồn muộn.
Tiệc tân gia là dịp chào hàng xóm mới. Một món quà nhỏ cho hàng xóm sát vách là khởi đầu tốt.
Thuê nhà có cần nhập trạch
Nhiều người thuê nhà hỏi có cần làm lễ nhập trạch không. Tuỳ bạn. Một lễ nhỏ, một bữa cơm đầu tiên ở nhà mới là đủ để cảm thấy đây là chỗ của mình.
Nhà thuê thì cần hỏi chủ nhà về việc thắp hương, đặt bàn thờ, nếu hợp đồng có điều khoản.
Dọn dẹp, thông gió, kiểm tra điện nước là việc nên làm như với nhà mua.
Mình sẽ nói kỹ hơn về nhà thuê ở một tập khác.
Điều không nên tin
Có người nói về nhà mới không đúng ngày giờ thì gia đình gặp hoạ, phải làm lại lễ rất tốn kém. Đó là doạ.
Có người khuyên mang vào nhà mới những vật phẩm đắt tiền để trấn trạch. Không cần.
Đừng ép người già, trẻ nhỏ thức dậy lúc nửa đêm để kịp giờ đẹp. Sức khoẻ của họ quan trọng hơn.
Ngày về nhà mới đẹp nhất là ngày cả nhà khoẻ, vui, và nhà đã sẵn sàng.
Tóm lại
Dọn sạch, thông gió, kiểm tra an toàn nhà mới trước.
Chuyển đồ dần, ngày lễ chỉ mang những thứ tượng trưng.
Lễ gọn, cả nhà có mặt, nấu bữa cơm đầu tiên.
Tiệc tân gia để sau. Và để ngôi nhà mới được đánh thức bằng chính sinh hoạt của gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Lễ nhập trạch gồm những gì?
Dâng hương trình báo, đun nước hoặc nấu nồi cơm đầu tiên ở bếp mới, cả nhà cùng có mặt; mâm lễ gọn tuỳ gia đình.
Có cần chuyển hết đồ vào đúng ngày nhập trạch?
Không. Đồ nặng, đồ ít dùng chuyển trước; ngày lễ chỉ cần mang những thứ tượng trưng như bếp, gạo, muối, nước, bát hương.
Nhà mới cần chuẩn bị gì trước khi về?
Tổng vệ sinh, thông gió cho hết mùi sơn, kiểm tra điện, nước, gas, thấm dột và khoá cửa.
Có nên tổ chức tiệc tân gia cùng ngày nhập trạch?
Nên để sau vài ngày hoặc vài tuần khi nhà đã ổn định, để gia chủ không quá tải.
Thuê nhà có cần làm lễ nhập trạch?
Tuỳ bạn. Một lễ nhỏ hoặc bữa cơm đầu tiên là đủ; hỏi chủ nhà nếu muốn thắp hương, đặt bàn thờ.