Chào bạn, Thắng Hồ đây. Tập này trả lời một nỗi lo rất phổ biến: cầu thang đặt giữa nhà có xấu không. Câu trả lời thẳng: không xấu tự thân. Với nhà ống, cầu thang giữa nhà gần như là chuyện bắt buộc. Điều cần xem là nó có an toàn, đủ sáng, có chặn lối đi hay hứng thẳng vào cửa chính không.
Nhiều gia chủ gặp mình mà mặt đầy lo lắng vì ai đó bảo cầu thang giữa nhà là xuyên tâm, đâm vào tim nhà. Mình hiểu nỗi lo đó, và hôm nay mình muốn tháo gỡ nó bằng cách nhìn thực tế.
Vì sao người ta sợ cầu thang giữa nhà
Trong một số sách, tâm nhà được xem là chỗ quan trọng, nên đặt một khối cầu thang, khoảng trống thông tầng hay nhà vệ sinh ở đó bị coi là động vào tim nhà. Lời này được truyền miệng rồi phóng đại thành chuyện gia chủ đau tim, gia đạo bất hoà.
Mình nói thật: chưa có cơ sở nào nối cầu thang giữa nhà với bệnh tim. Đó là kiểu doạ mà người trong nghề có trách nhiệm không nên nói.
Cái đúng đằng sau lời răn đó là: tâm nhà thường là chỗ sinh hoạt chung, nên phải sáng, ấm, ổn định. Một cầu thang tối, dốc, ồn ào ngay giữa chỗ ngồi chung thì làm không gian bị cắt vụn. Vấn đề là chất lượng không gian, không phải vị trí hình học.
Nhà ống mặt tiền bốn năm mét, sâu mười mấy mét, cầu thang không ở giữa thì ở đâu. Đặt sát mặt tiền thì mất mặt tiền, đặt cuối nhà thì đi lại rất xa. Kiến trúc sư đặt giữa nhà là lựa chọn hợp lý.
An toàn trước tiên
Điều đầu tiên mình xem ở cầu thang là an toàn. Bậc có đều không, có quá cao không, tay vịn có chắc không, có đủ sáng ở bậc đầu và bậc cuối không. Nhà có trẻ nhỏ thì có chặn cầu thang không. Nhà có người lớn tuổi thì có tay vịn cả hai bên không.
Ngã cầu thang là tai nạn có thật trong nhà, nhất là với người già. Nếu phải chọn giữa một cầu thang hợp hướng và một cầu thang an toàn, mình chọn an toàn không cần suy nghĩ.
Mặt bậc trơn, nhất là đá bóng, là điều mình hay nhắc. Thêm nẹp chống trơn hoặc chọn vật liệu nhám hơn. Chi phí nhỏ, giảm rủi ro lớn.
Đèn cầu thang nên có công tắc hai đầu hoặc cảm biến. Đi lên lầu trong bóng tối, tới giữa cầu thang mới bật được đèn là chuyện không nên có.
Ánh sáng và gió quanh cầu thang
Cầu thang giữa nhà ống thường là chỗ tối nhất. Nhưng chính nó lại là cơ hội tốt nhất để đưa ánh sáng và gió vào. Một giếng trời phía trên cầu thang biến khối tối thành trục sáng của cả ngôi nhà.
Cầu thang có bậc hở, lan can thoáng, không xây tường kín hai bên cũng giúp ánh sáng đi xuyên qua. Nhiều nhà xây cầu thang như một cái hộp kín, vừa tối vừa nặng nề, đó mới là điều nên tránh.
Gió nóng bốc lên theo cầu thang và thoát ra ở tầng trên cùng. Nếu tầng trên có cửa mái hoặc ô thoáng, cầu thang trở thành ống thông gió tự nhiên rất tốt cho nhà phố.
Đặt vài chậu cây ưa bóng râm ở chiếu nghỉ, chân cầu thang là cách làm mềm khối cầu thang và giúp không gian dễ chịu hơn.
Cầu thang đối diện cửa chính
Trường hợp mình thật sự lưu ý là cầu thang chạy thẳng xuống hướng cửa chính, bậc cuối cùng cách cửa vài bước. Người xưa nói khí từ trên đổ thẳng ra cửa. Theo nghĩa thực tế, người đi xuống cầu thang lao thẳng ra cửa, dễ va chạm, và người bước vào nhà thấy ngay một khối cầu thang dựng trước mặt.
Cách xử lý không cần đập cầu thang. Có thể đặt một kệ thấp, một chậu cây hoặc một tấm thảm tạo khoảng đệm giữa chân cầu thang và cửa. Có thể đổi bậc cuối cùng quay ngang một chút nếu đang sửa nhà.
Đèn chiếu ấm ở chân cầu thang và một bức tranh nhẹ nhàng ở chiếu nghỉ cũng giúp mắt người bước vào không dừng lại ở khối cầu thang.
Với nhà sắp xây, mình khuyên kiến trúc sư bố trí cầu thang không chĩa thẳng vào cửa chính nếu mặt bằng cho phép. Còn đã xây rồi thì xử lý mềm như trên là đủ.
Gầm cầu thang dùng vào việc gì
Gầm cầu thang là câu hỏi kinh điển. Nhiều nhà đặt nhà vệ sinh, bếp, bàn thờ ở đó. Mình khuyên tránh đặt bàn thờ dưới gầm cầu thang, chủ yếu vì cảm giác người đi lại trên đầu nơi thờ cúng không trang nghiêm.
Nhà vệ sinh dưới gầm cầu thang là chuyện nhiều nhà phố bắt buộc phải làm. Điều cần là thông gió tốt, chống thấm kỹ và có quạt hút. Một nhà vệ sinh sạch, khô, thoáng thì dưới gầm cầu thang cũng không sao.
Gầm cầu thang làm tủ đồ, kệ sách, góc đọc sách nhỏ, chỗ để xe đạp trẻ con là những cách dùng mình thích. Gọn, sạch, có đèn.
Điều duy nhất mình không khuyên là biến gầm cầu thang thành chỗ dồn đồ bỏ đi. Góc tối, ẩm, đầy đồ cũ ngay giữa nhà mới thật sự là điều đáng ngại.
Tóm lại cho người đang lo
Nếu bạn đang lo vì cầu thang giữa nhà, hãy kiểm tra bốn điều: bậc có an toàn không, có đủ sáng không, có chặn lối đi chính không, có lao thẳng ra cửa không. Ổn cả bốn thì bạn không cần lo nữa.
Nếu chưa ổn điều nào, sửa đúng điều đó. Thêm đèn, thêm tay vịn, thêm khoảng đệm, mở thoáng lan can. Không có điều nào trong số đó cần đến vật phẩm trấn yểm.
Mình luôn nói với khách: phong thuỷ tốt là ngôi nhà chăm sóc người ở. Cầu thang an toàn cho bố mẹ già, sáng sủa cho con nhỏ đi học về, đó là cầu thang tốt.
Còn ai nói với bạn rằng cầu thang giữa nhà sẽ làm gia chủ đau tim, bạn có quyền hỏi lại họ dựa vào đâu.
Câu hỏi thường gặp
Cầu thang giữa nhà ống có làm gia chủ đau tim không?
Không có cơ sở cho lời đó. Điều cần xem là cầu thang an toàn, đủ sáng, không chặn lối đi và không lao thẳng ra cửa chính.
Cầu thang đối diện cửa chính hoá giải thế nào?
Tạo khoảng đệm bằng kệ thấp, chậu cây hoặc thảm giữa chân cầu thang và cửa, thêm đèn ấm ở chân cầu thang. Không cần đập cầu thang.
Có nên đặt bàn thờ dưới gầm cầu thang?
Nên tránh vì người đi lại phía trên làm nơi thờ cúng kém trang nghiêm. Gầm cầu thang hợp làm tủ đồ, kệ sách hoặc nhà vệ sinh có thông gió tốt.
Nhà vệ sinh dưới gầm cầu thang có sao không?
Được nếu thông gió tốt, chống thấm kỹ, có quạt hút và giữ khô sạch. Đây là cách bố trí phổ biến ở nhà phố hẹp.
Làm sao cho cầu thang nhà ống bớt tối?
Mở giếng trời phía trên, dùng bậc hở và lan can thoáng thay tường kín, lắp đèn công tắc hai đầu hoặc cảm biến.