Chào bạn, Thắng Hồ đây. Tập này mở đầu loạt bài về phong thuỷ và gia đạo, chuyện không gian ảnh hưởng tới cách người trong nhà sống với nhau. Mình bắt đầu bằng nhà ba thế hệ, kiểu gia đình rất Việt Nam. Trả lời thẳng: nhà ba thế hệ sống êm khi ông bà ở tầng thấp gần bếp và lối ra, vợ chồng con có phòng riêng thật sự, trẻ con có góc chơi và học, và có một không gian chung đủ rộng để cả nhà tụ lại mà không chen chúc.
Nhiều mâu thuẫn trong gia đình nhiều thế hệ bắt nguồn từ những chuyện rất nhỏ: tiếng ồn lúc ông bà ngủ trưa, ánh đèn khi người trẻ thức khuya, ai dùng bếp lúc nào. Không gian được chia khéo giúp những va chạm nhỏ ấy ít xảy ra hơn.
Ông bà ở đâu
Người cao tuổi đi lại khó, nên phòng ông bà tốt nhất ở tầng trệt hoặc tầng thấp nhất có thể, gần nhà vệ sinh, gần bếp, gần lối ra sân.
Phòng ông bà nên yên tĩnh, có ánh sáng sáng sớm, không bị nắng tây chiều. Người già thường dậy sớm, ngủ sớm.
Không đặt phòng ông bà ngay cạnh phòng khách nơi con cháu xem tivi tới khuya, hay cạnh cửa ra vào có xe máy ra vào.
Ở nhà ống nhiều tầng, đưa ông bà lên tầng cao để có chỗ yên tĩnh là quyết định thường làm họ ít xuống nhà, ít giao tiếp, và nguy hiểm khi đi cầu thang.
Vợ chồng con có phòng riêng thật sự
Vợ chồng trẻ cần một phòng riêng có cửa đóng, cách âm vừa đủ, không phải lối đi xuyên qua của người khác.
Phòng vợ chồng ở tầng khác với phòng ông bà giúp cả hai thế hệ có sự riêng tư.
Nếu nhà chỉ có một tầng, đặt phòng vợ chồng ở phía đối diện phòng ông bà, có không gian chung ở giữa.
Mình sẽ nói kỹ về không gian riêng vợ chồng ở tập sau.
Trẻ con ở đâu
Trẻ nhỏ thường ngủ với bố mẹ hoặc ông bà. Khi lớn hơn cần góc riêng để chơi, học.
Góc chơi của trẻ nên ở nơi người lớn dễ quan sát, như một góc phòng sinh hoạt chung.
Khi con vào tuổi đi học, góc học yên tĩnh, đủ sáng là cần thiết. Mình sẽ nói ở tập góc học của con.
Phòng trẻ gần phòng bố mẹ để đêm dậy chăm sóc dễ dàng.
Không gian chung
Nhà ba thế hệ cần một không gian chung đủ rộng: bàn ăn đủ chỗ cho cả nhà, phòng khách có chỗ ngồi cho ông bà và trẻ con.
Không gian chung là nơi gia đình gặp nhau mỗi ngày. Nó nên sáng, thoáng, ở tầng thấp, gần bếp.
Bàn ăn tròn hoặc chữ nhật đủ chỗ, ông bà ngồi ở chỗ dễ ra vào, tựa lưng vững.
Sofa, ghế cho ông bà nên có lưng tựa, độ cao vừa phải để đứng lên dễ dàng.
Bếp chung
Bếp là nơi dễ va chạm nhất trong nhà nhiều thế hệ: hai người phụ nữ, hai cách nấu, hai cách sắp xếp.
Bếp đủ mặt bàn cho hai người làm cùng lúc giúp giảm chen chúc.
Thống nhất cách sắp xếp đồ, thời gian nấu, ai lo bữa nào. Đây là chuyện thoả thuận nhiều hơn chuyện thiết kế.
Nếu được, một bếp phụ nhỏ ở tầng trên cho vợ chồng trẻ pha cà phê, nấu món riêng giúp giảm áp lực cho bếp chính.
Nhà vệ sinh và giờ cao điểm
Buổi sáng, mọi người cùng chuẩn bị đi làm, đi học. Một nhà vệ sinh cho cả nhà là điểm nghẽn.
Ông bà cần nhà vệ sinh gần phòng, có tay vịn, sàn chống trơn.
Mỗi tầng một nhà vệ sinh là lý tưởng cho nhà ống ba thế hệ.
Nếu không đủ, lịch dùng buổi sáng và một bồn rửa mặt tách riêng bên ngoài giúp giảm chờ đợi.
Nhịp sinh hoạt khác nhau
Ông bà dậy sớm, ngủ sớm, ngủ trưa. Vợ chồng trẻ đi làm, về muộn. Trẻ con đi học, chơi ồn.
Không gian nên cho phép mỗi nhịp diễn ra mà không làm phiền nhịp khác.
Phòng ông bà cách xa nguồn ồn buổi tối. Phòng vợ chồng trẻ cách xa nguồn ồn buổi sáng.
Đèn hành lang, cầu thang có cảm biến giúp người dậy đêm không cần bật đèn sáng chói.
Bàn thờ trong nhà nhiều thế hệ
Ông bà thường là người chăm lo bàn thờ. Đặt phòng thờ ở tầng trên cùng có thể khiến ông bà phải leo cầu thang mỗi ngày.
Hãy hỏi ông bà muốn thế nào. Có gia đình đặt phòng thờ ở tầng thấp hơn, chỗ yên tĩnh, để ông bà tiện.
Hoặc lắp thang máy gia đình nếu điều kiện cho phép, như mình sẽ nói ở tập nhà có người cao tuổi.
Sự tiện lợi cho người thắp hương là cách tôn trọng cả người sống và người đã khuất.
Sân, ban công và khoảng xanh
Nhà nhiều thế hệ rất cần một khoảng ngoài trời, dù chỉ là ban công nhỏ hay sân thượng. Ông bà trồng vài chậu rau, cháu nhỏ chạy chơi, bố mẹ phơi đồ, uống trà buổi tối.
Khoảng xanh ấy là chỗ các thế hệ gặp nhau tự nhiên mà không cần hẹn. Ông dạy cháu tưới cây, bà ngồi nhặt rau cùng con dâu.
Lan can đủ cao, sàn chống trơn, chậu cây đặt chắc chắn là chuyện an toàn cho cả người già lẫn trẻ nhỏ.
Mình thấy những ngôi nhà có một khoảng xanh được chăm chút thường có không khí gia đình nhẹ nhàng hơn hẳn.
Chỗ riêng cho mỗi người
Trong nhà đông người, mỗi người cần ít nhất một chỗ là của mình: ông có góc uống trà, bà có góc khâu vá, bố có góc làm việc, mẹ có góc đọc sách, con có góc chơi.
Những góc nhỏ ấy giúp mỗi người có lúc nghỉ ngơi khỏi không gian chung.
Theo nghề, đó là để khí của mỗi người có chỗ trú.
Theo gia đạo, đó là để không ai cảm thấy bị lấn át.
Điều không nên tin
Có người nói tuổi ông bà xung tuổi con cháu nên phải ở tách tầng, tách hướng. Mình không xem tuổi để chia phòng. Mình chia theo sức khoẻ, nhịp sinh hoạt, sự riêng tư.
Có người khuyên đặt vật phẩm hoà giải mâu thuẫn mẹ chồng nàng dâu. Mâu thuẫn được hoà giải bằng thoả thuận và sự tôn trọng.
Đừng để chuyện phong thuỷ trở thành thêm một nguồn tranh cãi trong nhà.
Nhà ba thế hệ êm ấm là nhà mỗi người đều được tính đến.
Ba việc làm ngay
Đưa ông bà xuống tầng thấp nhất có thể, gần nhà vệ sinh và bếp.
Bảo đảm vợ chồng con có phòng riêng không bị đi xuyên.
Mở rộng không gian chung và tạo mỗi người một góc nhỏ của riêng mình.
Rồi cùng nhau thoả thuận về bếp, nhà vệ sinh, giờ giấc. Không gian và thoả thuận đi cùng nhau.
Câu hỏi thường gặp
Phòng ông bà nên đặt ở tầng mấy?
Tầng trệt hoặc tầng thấp nhất có thể, gần nhà vệ sinh, bếp và lối ra, yên tĩnh, có nắng sáng.
Nhà ba thế hệ cần mấy nhà vệ sinh?
Lý tưởng là mỗi tầng một; nếu không đủ, có lịch dùng buổi sáng và bồn rửa mặt tách riêng.
Làm sao giảm va chạm trong bếp chung?
Bếp đủ mặt bàn cho hai người, thống nhất cách sắp xếp và lịch nấu; bếp phụ nhỏ ở tầng trên nếu được.
Có cần chia phòng theo tuổi ông bà và con cháu?
Không cần. Chia theo sức khoẻ, nhịp sinh hoạt và sự riêng tư của mỗi người.
Phòng thờ nhà ba thế hệ đặt ở đâu?
Hỏi ý ông bà; có thể đặt ở tầng thấp hơn, chỗ yên tĩnh để người thắp hương hằng ngày đi lại an toàn.