Chào bạn, Thắng Hồ đây. Tập này trả lời một câu hỏi mình nhận rất nhiều khi người ta làm tủ bếp: bếp có được đặt cạnh bồn rửa không, tủ lạnh sát bếp có sao không, bếp đối diện bồn rửa có phạm thuỷ hoả xung khắc không. Trả lời thẳng: không có xung khắc huyền bí nào cả, nhưng đặt quá sát thì nước bắn vào lửa, dầu bắn vào chén bát sạch, tủ lạnh bị nóng và tốn điện. Giữ khoảng cách từ một gang tay trở lên, có mặt bàn ở giữa, là đủ.
Người xưa nói thuỷ hoả không nên kề nhau. Họ đúng về mặt thực tế. Mình chỉ dịch lời họ sang ngôn ngữ của gian bếp hiện đại.
Vì sao không nên quá sát
Khi bồn rửa đặt sát ngay cạnh bếp, nước rửa rau bắn vào chảo dầu nóng gây bắn dầu, nước tràn vào bếp gas có thể làm tắt lửa.
Ngược lại, dầu mỡ từ chảo bắn sang chén bát vừa rửa sạch, sang rổ rau đã sơ chế.
Người nấu xoay qua xoay lại giữa bếp và bồn trong một khoảng quá hẹp dễ va chạm, dễ làm đổ nồi nóng.
Đó là toàn bộ cái gọi là thuỷ hoả xung khắc trong bếp, theo cách mình hiểu.
Khoảng cách bao nhiêu là đủ
Mình thường khuyên giữa mép bồn rửa và mép bếp có một khoảng mặt bàn ít nhất một gang tay, tốt hơn là đủ đặt một thớt lớn.
Khoảng mặt bàn giữa bếp và bồn rửa chính là chỗ sơ chế quan trọng nhất: rửa xong đặt sang, thái xong cho vào chảo.
Bếp nhỏ không đủ chỗ thì một tấm chắn kính thấp giữa bồn và bếp giúp chặn nước bắn.
Ở góc chữ L, đặt bồn rửa một cạnh, bếp cạnh kia là cách tách tự nhiên.
Bếp đối diện bồn rửa
Trong bếp song song hoặc bếp có đảo, bồn rửa nằm một bên, bếp nằm bên kia, đối diện nhau. Có người lo vì nghe nói thuỷ hoả đối diện là xấu.
Theo mình, đây là bố cục tiện và an toàn. Người nấu chỉ cần xoay người là chuyển từ rửa sang nấu, nước và lửa không chạm nhau.
Điều kiện là lối đi giữa hai dãy đủ rộng, khoảng một mét trở lên, để xoay người cầm nồi không va vào cạnh tủ.
Nếu nhà có hai người cùng nấu, lối đi rộng hơn để hai người tránh nhau.
Tủ lạnh sát bếp
Tủ lạnh đặt sát bếp nấu sẽ bị hơi nóng làm vỏ ấm lên, máy nén chạy nhiều hơn, tốn điện, nhanh hỏng.
Dầu mỡ bám lên thành tủ lạnh, khó lau.
Nên có ít nhất một khoảng mặt bàn hoặc một tủ ngăn kéo giữa tủ lạnh và bếp. Tủ lạnh cũng cần khoảng thông gió phía sau và hai bên theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Đây là lời khuyên của nhà sản xuất, của thợ điện lạnh, và tình cờ cũng là lời khuyên phong thuỷ.
Tam giác làm việc
Người thiết kế bếp hay nói về tam giác làm việc: tủ lạnh, bồn rửa, bếp nấu tạo thành ba đỉnh. Lấy đồ từ tủ lạnh, rửa ở bồn, nấu ở bếp.
Ba đỉnh không quá xa để người nấu đi lại mệt, không quá gần để chen chúc. Không có vật cản hay lối đi chính cắt ngang tam giác.
Thứ tự thuận tiện thường là tủ lạnh, rồi bồn rửa, rồi bếp, theo đúng trình tự nấu.
Khi tam giác hợp lý, thuỷ hoả tự nhiên được đặt đúng chỗ.
Máy rửa bát, lò nướng, lò vi sóng
Máy rửa bát đặt cạnh bồn rửa cho tiện đường nước. Lò nướng, lò vi sóng thường gần bếp.
Lò nướng âm tủ ngay dưới bếp từ là bố cục phổ biến, cần thông gió tốt cho cả hai.
Lò vi sóng không đặt trên nóc tủ lạnh nếu nhà sản xuất không cho phép, vì cả hai cần thông gió.
Thiết bị càng nhiều, càng cần đọc hướng dẫn lắp đặt, đó là phần an toàn mà phong thuỷ không thay được.
Bồn rửa dưới cửa sổ
Một bố cục mình rất thích là đặt bồn rửa ngay dưới cửa sổ. Người rửa bát nhìn ra ngoài, có ánh sáng tự nhiên rọi xuống bồn, hơi ẩm quanh bồn được gió mang đi nhanh.
Trong khi đó, bếp nấu thì không nên nằm dưới cửa sổ mở, vì gió làm lửa chao. Hai lời khuyên này gộp lại thành một cách sắp đặt rất tự nhiên: nước ở phía cửa sổ, lửa lùi vào phía tường đặc có hút mùi.
Cửa sổ trên bồn rửa nên là loại mở hất hoặc mở trượt, không vướng vòi nước. Bậu cửa sổ có thể đặt vài chậu rau thơm nhỏ.
Đây là ví dụ cho thấy khi đặt thuỷ và hoả đúng chỗ, cả hai đều làm việc tốt hơn.
Bếp chật căn hộ
Căn hộ nhỏ đôi khi bồn rửa và bếp buộc phải nằm sát. Khi đó tấm chắn kính, thói quen rửa xong lau khô quanh bồn, chảo có nắp chống bắn là những giải pháp nhỏ.
Có thể dùng bếp từ một vùng nấu đặt ở phía xa bồn, chừa phần mặt bàn còn lại cho sơ chế.
Thớt đặt trên bồn rửa, loại thớt có kích thước vừa khít miệng bồn, tạo thêm mặt sơ chế khi cần.
Không gian nhỏ cần thông minh hơn, không cần lo hơn.
Khi bếp đã làm xong
Nếu tủ bếp đã đóng, bồn và bếp quá sát, mình không khuyên đập tủ.
Thêm tấm chắn, thay bếp gas bằng bếp từ để giảm nguy cơ nước làm tắt lửa, dời tủ lạnh ra xa nếu có chỗ.
Điều chỉnh thói quen: rửa xong mới bật bếp, không để rổ rau ướt sát bếp đang nóng.
Lần sau làm bếp mới, bạn sẽ biết cần giữ khoảng cách.
Điều không nên tin
Có người nói thuỷ hoả kề nhau thì vợ chồng cãi nhau, gia đình bất hoà. Đó là doạ. Có chăng là người nấu bực vì dầu bắn.
Có người khuyên đặt một vật hành mộc như chậu cây giữa bếp và bồn để hoá giải. Một chậu rau thơm nhỏ thì vừa đẹp vừa dùng được, nhưng không cần vì sợ.
Không cần đổi màu tủ bếp theo ngũ hành để hoà giải thuỷ hoả.
Khoảng cách và mặt bàn sơ chế là lời giải duy nhất cần thiết.
Tóm lại
Bếp và bồn rửa cách nhau ít nhất một gang tay, tốt nhất có mặt bàn sơ chế ở giữa.
Bếp đối diện bồn rửa là ổn nếu lối đi đủ rộng.
Tủ lạnh tách khỏi bếp nóng, có khoảng thông gió.
Tam giác làm việc hợp lý thì thuỷ hoả tự khắc ở đúng chỗ.
Câu hỏi thường gặp
Bếp cạnh bồn rửa có phạm thuỷ hoả xung khắc không?
Không có xung khắc huyền bí; chỉ cần tránh quá sát để nước không bắn vào lửa, giữ khoảng mặt bàn ít nhất một gang tay.
Bếp đối diện bồn rửa có sao không?
Không sao, đó là bố cục tiện và an toàn nếu lối đi giữa hai dãy đủ rộng, khoảng một mét trở lên.
Tủ lạnh đặt sát bếp được không?
Không nên. Tủ lạnh bị nóng, tốn điện, bám dầu. Nên có mặt bàn hoặc tủ ngăn kéo ở giữa và đủ khoảng thông gió.
Bếp chật không tách được bồn rửa thì làm sao?
Dùng tấm chắn kính, bếp từ đặt phía xa bồn, thớt trên miệng bồn và thói quen lau khô quanh bồn.
Tam giác làm việc trong bếp là gì?
Là ba đỉnh tủ lạnh, bồn rửa, bếp nấu đặt hợp lý, không quá xa, không quá gần và không bị lối đi cắt ngang.