Chào bạn, Thắng Hồ đây. Nếu chỉ được nhắc một nguyên tắc về bàn làm việc, mình sẽ chọn nguyên tắc tựa lưng vững. Trả lời thẳng: ngồi tựa lưng vững nghĩa là sau lưng có một điểm tựa chắc chắn như tường hay vách cao, trước mặt nhìn được lối vào, và không có người qua lại liên tục sau gáy bạn. Đó là chuyện tâm lý và công thái học nhiều hơn là chuyện bí truyền.
Người xưa gọi là tựa sơn, có núi sau lưng. Ngày nay mình hiểu nó qua một trải nghiệm ai cũng có: ngồi quay lưng ra cửa, nghe tiếng bước chân sau lưng, bạn giật mình, quay đầu, mất mạch suy nghĩ. Lặp lại trăm lần một ngày, bạn mệt mà không biết vì sao.
Vì sao điểm tựa sau lưng quan trọng
Con người có một phản xạ rất cũ: phía sau lưng là phía không nhìn thấy, nên luôn có một phần chú ý canh chừng ở đó. Khi sau lưng là tường, phần chú ý ấy được thả lỏng, dồn về việc trước mặt.
Đó là lý do trong quán cà phê, chỗ tựa tường luôn được chọn trước. Trong văn phòng cũng vậy, người ngồi tựa tường thường bền sức tập trung hơn người ngồi giữa lối đi.
Điểm tựa không nhất thiết là tường gạch. Một vách ngăn cao, một tủ hồ sơ, một kệ sách đặt sau ghế đều tạo cảm giác có chỗ dựa.
Ghế có lưng tựa cao, đỡ được lưng và vai, cũng là một dạng tựa sơn cho chính cơ thể bạn. Ghế đẩu không lưng tựa thì ngồi đâu cũng thiếu vững.
Nhìn được lối vào, không cần nhìn thẳng
Nguyên tắc thứ hai là thấy được cửa ra vào hoặc lối người tới. Không cần nhìn thẳng vào cửa, chỉ cần khoé mắt bắt được ai đang đến.
Ngồi đối diện thẳng cửa ra vào đôi khi lại bị xao nhãng vì mọi chuyển động đều lọt vào giữa tầm mắt. Mình thường khuyên vị trí chéo góc với cửa: thấy được, nhưng không bị cuốn theo.
Nếu bàn buộc phải quay lưng ra cửa, một tấm gương nhỏ đặt ở góc màn hình hay góc bàn giúp bạn thấy người đến phía sau. Đây là mẹo thực dụng, không phải vật phẩm.
Cửa sổ trước mặt có thể là chỗ cho mắt nghỉ, nhưng ánh nắng chiếu thẳng vào mắt hay chiếu lên màn hình thì cần rèm.
Hai bên trái phải
Sách phong thuỷ nói về thanh long bạch hổ hai bên. Cách hiểu thực dụng là hai bên bàn nên có chỗ để đồ, có ranh giới, không trống trải hoàn toàn, cũng không bị dồn ép.
Một bên có kệ thấp, tủ ngăn kéo, bên kia để thoáng cho tay với lấy đồ. Bàn kẹp giữa hai vách sát sườn thì ngột ngạt, bàn trơ trọi giữa phòng thì chông chênh.
Đèn bàn đặt phía ngược tay viết để không hắt bóng tay lên giấy. Người thuận tay phải đặt đèn bên trái, thuận tay trái thì ngược lại.
Đây là những chi tiết nhỏ nhưng ngồi tám tiếng mỗi ngày, chúng cộng lại thành cảm giác dễ chịu hay bứt rứt.
Khi không được chọn chỗ ngồi
Phần lớn người đi làm không được chọn chỗ ngồi. Bàn được xếp sẵn, quay lưng ra lối đi chung. Vẫn có những việc bạn làm được.
Ghế lưng cao là bước đầu. Một chậu cây cao vừa phải, một kệ thấp đặt sau ghế nếu không gian cho phép, cũng tạo cảm giác có ranh giới phía sau.
Tai nghe chống ồn khi cần tập trung sâu giúp giảm phản xạ quay đầu theo tiếng động. Gương nhỏ ở góc màn hình giúp bạn biết ai đang tới.
Nếu có dịp trao đổi với quản lý về bố trí chỗ ngồi, hãy nói bằng ngôn ngữ của năng suất và sự tập trung. Đó là ngôn ngữ ai cũng hiểu, kể cả người không tin phong thuỷ.
Lối đi sau lưng và người qua lại
Chỗ ngồi tệ nhất trong một văn phòng thường là bàn quay lưng ra lối đi chính dẫn tới phòng vệ sinh, máy in hay phòng pha trà. Người qua lại sau lưng suốt ngày.
Nếu bạn là người sắp xếp chỗ ngồi, hãy dành những vị trí ấy cho bàn tiếp khách tạm, bàn để đồ chung, hoặc người làm việc ít cần tập trung sâu.
Máy in, máy pha cà phê, tủ lạnh chung nên đặt ở góc riêng, không nằm giữa các cụm bàn. Chúng là những điểm tụ người, tụ tiếng ồn.
Trong nghề, mình gọi những lối như thế là đường khí xộc. Không cần hoá giải gì phức tạp, chỉ cần không đặt người ngồi lâu ngay trên đường đó.
Điều không nên tin
Có người nói ngồi quay lưng ra cửa thì bị đồng nghiệp hãm hại, bị sếp ghét, mất chức. Đó là cách nói doạ. Ngồi quay lưng ra cửa chỉ làm bạn kém tập trung và dễ giật mình, vậy thôi.
Cũng không cần đặt tượng núi, tranh núi sau lưng để có chỗ dựa. Một bức tranh núi bạn thích thì treo cho vui mắt, nhưng nó không thay được bức tường thật.
Hướng ngồi theo tuổi, theo cung mệnh nếu bạn quan tâm thì có thể cân nhắc khi mọi điều thực tế đã ổn. Đừng hy sinh ánh sáng, điểm tựa và sức khoẻ cột sống để ngồi cho đúng một hướng trên giấy.
Phong thuỷ tốt cho bàn làm việc là khi bạn ngồi xuống thấy yên, đứng dậy thấy không mỏi.
Tựa lưng cho người làm việc tại nhà
Ở nhà, nhiều người làm việc trên giường, trên sofa, bàn ăn. Không có điểm tựa đúng nghĩa, cột sống phải tự gồng suốt buổi.
Dành một góc nhỏ có bàn, có ghế lưng tựa, sau lưng là tường. Góc đó có thể chỉ một mét vuông, nhưng nó báo cho đầu óc rằng đây là chỗ làm việc.
Đừng đặt bàn làm việc sát chân giường, quay lưng vào giường. Ranh giới giữa nghỉ và làm bị xoá mờ, ngủ không sâu mà làm cũng không gọn.
Mình sẽ nói kỹ hơn về góc làm việc tại nhà ở một tập riêng.
Ba việc làm ngay
Nhìn lại chỗ ngồi của bạn: sau lưng là gì, trước mặt thấy được lối vào không, có ai đi qua sau gáy thường xuyên không.
Nếu được, xoay bàn để sau lưng là tường và khoé mắt thấy cửa. Nếu không, thêm ghế lưng cao, kệ hoặc cây sau lưng, gương nhỏ ở góc màn hình.
Chỉnh đèn và màn hình để không bị chói, không hắt bóng.
Ba việc này gần như không tốn tiền, nhưng bạn sẽ thấy khác ngay trong tuần đầu.
Câu hỏi thường gặp
Ngồi tựa lưng vững là gì?
Là sau lưng có điểm tựa chắc như tường, vách cao hay tủ; trước mặt thấy được lối vào; không có người qua lại liên tục sau gáy.
Bàn làm việc quay lưng ra cửa có sao không?
Không có gì đáng sợ, chỉ dễ giật mình và kém tập trung. Thêm ghế lưng cao, vách hoặc kệ sau lưng và gương nhỏ để thấy người tới.
Có nên ngồi nhìn thẳng ra cửa?
Không cần thẳng. Vị trí chéo góc với cửa vừa thấy người tới vừa ít bị chuyển động cuốn mắt.
Treo tranh núi sau lưng có thay được tường không?
Không. Tranh treo cho vui mắt thì được, nhưng điểm tựa thật là tường, vách hoặc đồ nội thất chắc.
Hướng ngồi theo tuổi có quan trọng không?
Chỉ nên cân nhắc khi ánh sáng, điểm tựa và tầm nhìn đã ổn. Đừng hy sinh những điều thực tế để theo một hướng trên giấy.