Chào bạn, Thắng Hồ đây. Hôm nay mình nói về một bố cục làm nhiều gia đình lo lắng: nhà vệ sinh nằm giữa nhà, hoặc nhà vệ sinh tầng trên nằm ngay trên bếp, trên bàn ăn, trên phòng thờ tầng dưới. Trả lời thẳng: điều thật sự cần lo ở đây là mùi, độ ẩm và rò rỉ nước. Giải quyết bằng thông gió cưỡng bức, chống thấm kỹ, kiểm tra ống thoát, giữ cửa đóng và sạch sẽ. Phần lớn trường hợp không cần dời phòng.
Nhà ống Việt Nam diện tích nhỏ, nhà vệ sinh thường phải xếp chồng theo tầng và nằm ở giữa vì đó là chỗ duy nhất còn lại. Người xưa không có hệ thống thoát nước hiện đại nên rất sợ uế khí. Hôm nay mình có công cụ để giải quyết đúng nỗi sợ ấy.
Uế khí là gì theo nghĩa thực tế
Sách cũ nói nhà vệ sinh sinh uế khí, phải đặt ở chỗ khuất, cuối nhà, không đè lên chỗ quan trọng. Uế khí theo nghĩa thực tế là mùi, hơi ẩm và vi khuẩn.
Ngày xưa nhà vệ sinh là hố xí, không có thoát nước kín, không có quạt hút. Đặt nó giữa nhà là để mùi lan khắp nơi. Lời khuyên của người xưa hoàn toàn hợp lý trong điều kiện đó.
Ngày nay, với bồn cầu kín, ống thoát có xi phông, quạt hút ra ngoài, nhà vệ sinh giữa nhà có thể sạch và không mùi.
Nên câu hỏi không phải nhà vệ sinh ở đâu, mà nhà vệ sinh của bạn có mùi, có ẩm, có thấm hay không.
Thông gió là ưu tiên số một
Nhà vệ sinh giữa nhà thường không có cửa sổ. Thiếu cửa sổ thì phải có quạt hút đưa khí ra ngoài trời qua ống, không phải chỉ thổi vào trần giả.
Mình đã gặp nhiều nhà lắp quạt hút nhưng ống xả chỉ đổ vào khoảng trần thạch cao. Mùi và ẩm tích trên trần, lâu ngày ố vàng, mốc.
Quạt nên chạy trong lúc dùng và thêm một lúc sau đó. Quạt có hẹn giờ hoặc cảm biến độ ẩm rất tiện.
Khe hở dưới cửa nhà vệ sinh cho khí từ trong nhà vào bù, khi quạt hút ra. Cửa kín tuyệt đối, quạt sẽ hút kém.
Chống thấm và ống thoát
Nhà vệ sinh nằm trên bếp hay phòng thờ đáng lo nhất ở chỗ thấm dột. Một vết ố trên trần bếp, nước nhỏ giọt xuống bàn thờ là điều ai cũng khó chịu, và có thể gây hỏng kết cấu.
Khi xây hoặc sửa, chống thấm sàn nhà vệ sinh là bước không được tiết kiệm. Ngâm nước thử trước khi lát gạch.
Ống thoát đi qua trần tầng dưới cần được bọc cách âm, có cửa thăm để kiểm tra, sửa chữa.
Nếu đã ở và thấy dấu hiệu thấm, mời thợ chống thấm và kỹ sư xem sớm. Đây là chuyện kỹ thuật, không phải chuyện điềm báo.
Tiếng ồn từ ống thoát
Nhà vệ sinh trên phòng ngủ, phòng thờ, phòng ăn có thể gây tiếng nước chảy ào qua ống mỗi lần xả. Ban đêm tiếng này rất rõ.
Bọc ống bằng vật liệu cách âm trong trần là cách xử lý. Ống nhựa dày, ống có lớp giảm âm cũng giúp.
Đây là chi tiết nhỏ nhưng ảnh hưởng tới giấc ngủ và cảm giác trang nghiêm của phòng thờ.
Người trong nghề xem kỹ không chỉ vị trí mà cả đường ống chạy qua đâu.
Cửa nhà vệ sinh mở về đâu
Cửa nhà vệ sinh mở thẳng ra bàn ăn, ra bếp, đối diện cửa chính là bố cục đáng điều chỉnh, vì riêng tư và vì mùi.
Nếu không đổi được vị trí cửa, có thể đổi chiều mở, thêm vách lửng hoặc rèm phía trước, đặt một kệ cây che tầm nhìn.
Thói quen luôn đóng cửa nhà vệ sinh là điều đơn giản và hiệu quả nhất.
Gương, tranh trang trí trên cửa nhà vệ sinh làm nó ít lộ hơn, nhiều người thích cách này.
Nhà vệ sinh trên phòng thờ
Đây là bố cục nhiều gia đình thấy áy náy nhất, vì phòng thờ là nơi tôn kính. Mình hiểu và tôn trọng cảm giác đó.
Nếu có thể chọn, đặt phòng thờ ở tầng trên cùng, phía trên không có nhà vệ sinh. Đây là lý do nhiều nhà ống đặt phòng thờ ở tầng thượng.
Nếu không thể, làm trần thạch cao phẳng dưới khu vệ sinh, chống thấm kỹ, bọc ống cách âm. Một số gia đình đặt bàn thờ lệch sang khỏi phía dưới khu vệ sinh.
Lòng thành và sự sạch sẽ, trang nghiêm của bàn thờ quan trọng hơn vị trí tuyệt đối trên mặt bằng.
Nhà vệ sinh trên bếp
Bếp là nơi nấu ăn, cần sạch. Nhà vệ sinh ngay trên bếp gây lo ngại vệ sinh nếu có thấm dột.
Chống thấm kỹ, trần bếp có thể làm thêm lớp chống ẩm, dễ lau chùi. Kiểm tra định kỳ vết ố.
Hút mùi bếp và quạt hút nhà vệ sinh nên có ống xả riêng, không dùng chung.
Khi làm được những điều đó, bếp vẫn sạch và an toàn.
Khi nào nên dời
Mình chỉ khuyên cân nhắc dời nhà vệ sinh khi đang xây mới hoặc đại tu toàn bộ, và có phương án hợp lý về đường ống, thông gió.
Dời nhà vệ sinh trong nhà đang ở là việc tốn kém, đụng tới đường ống, chống thấm, kết cấu sàn. Không nên làm chỉ vì một lời phán.
Nếu có dấu hiệu hỏng nặng như thấm lan rộng, ống thoát tắc thường xuyên, mùi không xử lý được, thì sửa lại toàn bộ là cơ hội để cân nhắc vị trí.
Mọi thay đổi như vậy cần thợ có kinh nghiệm và kỹ sư.
Điều không nên tin
Có người phán nhà vệ sinh giữa nhà là đâm vào tim nhà, người trong nhà sẽ bệnh, làm ăn sa sút. Bệnh thì cần bác sĩ, làm ăn thì cần kế hoạch. Một nhà vệ sinh sạch, thông thoáng không làm ai bệnh.
Có người khuyên đặt đá muối, than hoạt tính, cây cảnh, vật phẩm để hút uế khí. Than hoạt tính có thể hút bớt mùi nhẹ, cây cảnh làm đẹp. Nhưng không thay được quạt hút và chống thấm.
Đừng để nỗi lo khiến bạn đập phá một nhà vệ sinh đang dùng tốt.
Nhà vệ sinh sạch sẽ, khô ráo, không mùi là đủ tốt ở bất cứ vị trí nào.
Ba việc làm ngay
Kiểm tra quạt hút: có chạy không, ống xả có ra ngoài trời không.
Kiểm tra trần tầng dưới tìm dấu hiệu thấm, ố, mốc. Gọi thợ sớm nếu có.
Tập thói quen đóng cửa, lau khô sàn, giữ nhà vệ sinh sạch.
Làm xong ba việc này, phần lớn nỗi lo về nhà vệ sinh giữa nhà sẽ tự biến mất.
Câu hỏi thường gặp
Nhà vệ sinh giữa nhà có xấu không?
Điều cần lo là mùi, ẩm và thấm. Có quạt hút ra ngoài trời, chống thấm tốt, giữ sạch và đóng cửa thì không đáng ngại.
Nhà vệ sinh nằm trên bếp xử lý thế nào?
Chống thấm kỹ, kiểm tra trần bếp định kỳ, ống xả hút mùi bếp và quạt nhà vệ sinh tách riêng.
Nhà vệ sinh trên phòng thờ phải làm sao?
Nếu chọn được, đặt phòng thờ tầng trên cùng. Nếu không, trần phẳng, chống thấm, bọc ống cách âm, có thể đặt bàn thờ lệch khỏi phía dưới.
Đặt than hoạt tính, cây cảnh có hết mùi không?
Chỉ đỡ mùi nhẹ. Không thay được quạt hút ra ngoài trời và chống thấm.
Có nên dời nhà vệ sinh khi nhà đang ở?
Chỉ khi đại tu hoặc hỏng nặng không sửa được. Dời phòng tốn kém, đụng đường ống và kết cấu, cần thợ và kỹ sư.