Chào bạn, Thắng Hồ đây. Nếu có một vấn đề mình gặp nhiều nhất trong nhà phố và căn hộ ở Việt Nam, đó là nhà thiếu sáng. Trả lời thẳng: nhà thiếu sáng thì hoá giải bằng chính ánh sáng. Mở đường cho sáng tự nhiên đi sâu vào trong, đổi màu các bề mặt để ánh sáng phản xạ, dùng kính và gương đúng chỗ, rồi bổ sung đèn nhiều lớp. Không cần đập phá lớn, càng không cần vật phẩm.
Phong thuỷ nói về âm dương. Một ngôi nhà tối triền miên là âm quá thịnh, người ở dễ uể oải, ẩm mốc dễ sinh. Cách đưa dương vào nhà thực tế nhất chính là ánh sáng, và ánh sáng thì đo được, kiểm tra được, không cần tin.
Tìm xem ánh sáng đang bị chặn ở đâu
Việc đầu tiên mình làm khi vào một ngôi nhà tối là đi theo đường ánh sáng từ cửa sổ, cửa chính, giếng trời vào trong. Rất thường xuyên, nhà không thiếu nguồn sáng mà ánh sáng bị chặn giữa đường.
Tủ cao kê sát cửa sổ, rèm vải dày kéo kín cả ngày, kính dán decal mờ toàn bộ, mái che lấn quá sâu, cây cảnh rậm trước cửa, đồ đạc chất trên chiếu nghỉ cầu thang ngay dưới giếng trời. Mỗi thứ chặn một chút, cộng lại là cả tầng tối.
Dọn những vật chặn đó là bước đầu tiên, gần như không tốn tiền, và thường cải thiện rõ hơn bạn nghĩ.
Mình hay đề nghị chủ nhà chụp ảnh từng phòng vào giữa trưa, trước và sau khi dọn. Hai bức ảnh sẽ thuyết phục hơn mọi lời giải thích.
Màu sắc bề mặt
Ánh sáng đi vào nhà phải phản xạ nhiều lần mới tới được góc sâu. Tường, trần, sàn sẫm màu nuốt ánh sáng, tường sáng màu trả ánh sáng lại.
Trần nhà nên trắng hoặc rất sáng. Tường chọn màu sáng ấm như kem, be nhạt, xám rất nhạt. Sàn gỗ sáng, gạch sáng màu giúp phản xạ lên.
Nếu bạn thích màu đậm, dùng cho một bức tường nhấn ở phía gần nguồn sáng, không dùng cho cả phòng ở góc sâu.
Mặt bếp, mặt bàn, tủ trong phòng tối cũng nên chọn tông sáng. Gỗ tối màu đẹp nhưng làm phòng tối thêm một bậc.
Kính, vách và cửa trong nhà
Nhiều nhà ống có phòng khách phía trước sáng, bếp phía sau sáng, nhưng phần giữa hoàn toàn tối vì ngăn bởi các vách đặc.
Thay một phần vách đặc không chịu lực bằng vách kính, kính mờ hoặc khung gỗ có ô kính phía trên giúp ánh sáng đi xuyên. Việc này cần thợ và kiểm tra kết cấu, nhưng không phải đập phá lớn.
Cửa phòng có ô kính phía trên hoặc kính mờ cũng giúp hành lang bên ngoài nhận ánh sáng từ phòng.
Với phòng ngủ, giữ riêng tư bằng kính mờ hoặc rèm bên trong, vẫn để ánh sáng ban ngày thoát ra hành lang.
Gương đặt đúng chỗ
Gương là công cụ đưa sáng rất hiệu quả nếu đặt đúng. Gương đặt vuông góc hoặc chếch với cửa sổ sẽ đưa ánh sáng sâu vào phòng.
Không đặt gương đối thẳng cửa sổ có nắng gắt, ánh sáng bị hắt chói vào mắt. Cũng không đặt gương ở chỗ phản chiếu một góc bừa bộn, gương sẽ nhân đôi sự bừa bộn.
Gương trong phòng ngủ cần cân nhắc vì nhiều người thấy bất an khi thấy bóng mình lúc nửa đêm. Đây là chuyện cảm giác, tuỳ người, mình sẽ nói kỹ ở một tập riêng về gương.
Ở hành lang hẹp, cầu thang tối, một tấm gương dài đặt chếch đón sáng từ giếng trời có thể đổi hẳn cảm giác.
Giếng trời và ô thoáng
Nhà ống có giếng trời là may mắn. Nhưng nhiều giếng trời bị lợp kín bằng tôn, phủ lưới dày, hay chất đồ ở các tầng làm ánh sáng không xuống được tầng dưới.
Dùng tấm lợp lấy sáng thay tôn đặc, làm sạch kính giếng trời định kỳ, giữ các tầng quanh giếng thông thoáng.
Nhà chưa có giếng trời, việc làm thêm là một quyết định kết cấu, cần kỹ sư xem. Mình không khuyên tự làm. Có những cách nhẹ hơn như mở ô thoáng phía trên cửa, lắp ống dẫn sáng ở mái.
Ống dẫn sáng là ống tráng phản quang đưa ánh sáng từ mái xuống trần một phòng tối, ít can thiệp kết cấu hơn giếng trời, phù hợp với bếp, nhà vệ sinh, hành lang.
Đèn nhiều lớp
Ánh sáng nhân tạo không phải chỉ là một bóng đèn trần giữa phòng. Phòng sáng dễ chịu thường có ba lớp: đèn chung chiếu sáng toàn phòng, đèn công việc cho bàn bếp, bàn đọc, đèn trang trí tạo chiều sâu.
Đèn hắt trần, đèn chiếu tường làm phòng có cảm giác rộng và sáng hơn đèn chỉ chiếu thẳng xuống sàn.
Màu ánh sáng ấm cho phòng khách, phòng ngủ; trung tính cho bếp, bàn làm việc. Tránh trộn nhiều màu đèn lạnh ấm lung tung trong một phòng.
Ở góc tối thường xuyên, như cầu thang, hành lang, đèn cảm biến chuyển động vừa an toàn vừa tiết kiệm.
Thời gian trong ngày và theo mùa
Căn nhà sáng buổi sáng có thể tối buổi chiều và ngược lại. Hướng nhà, toà nhà đối diện, cây lớn bên ngoài đều thay đổi ánh sáng theo giờ.
Hãy quan sát nhà ở ba thời điểm: sáng, trưa, chiều, và nếu được thì ở cả mùa nắng lẫn mùa mưa. Miền Bắc mùa đông nồm ẩm, nhà vốn tối càng tối hơn.
Sắp xếp sinh hoạt theo ánh sáng: chỗ đọc sách, làm việc ban ngày đặt ở phía sáng nhất. Phía tối dùng cho kho, tủ, nhà vệ sinh có đèn.
Phong thuỷ nhà ở không chỉ hỏi phòng nào ở đâu, mà còn hỏi phòng đó dùng lúc mấy giờ.
Điều không nên tin
Có người khuyên nhà tối thì treo đèn đỏ thắp suốt ngày đêm, đặt cầu pha lê, đặt đá muối để hút dương khí. Đèn đỏ chiếu suốt đêm làm khó ngủ, còn cầu pha lê chỉ có tác dụng nếu nó tán sáng từ một nguồn sáng thật.
Cũng có người khuyên đập bỏ cả tầng để làm giếng trời lớn. Trước một quyết định tốn kém như vậy, hãy thử những cách nhỏ ở trên và xin ý kiến kỹ sư kết cấu.
Một ngôi nhà tối không phải là nhà xui. Nó là nhà cần thêm ánh sáng, vậy thôi.
Người hành nghề tử tế sẽ đề nghị bạn làm từ việc rẻ tới việc đắt, và dừng lại khi đã đủ.
Thứ tự hoá giải nhà thiếu sáng
Một: dọn mọi vật chặn đường sáng ở cửa sổ, giếng trời, cầu thang.
Hai: sơn trần và tường màu sáng, chọn đồ nội thất tông sáng ở góc tối.
Ba: thêm kính, ô thoáng, gương đúng chỗ, ống dẫn sáng nếu cần.
Bốn: bổ sung đèn nhiều lớp. Rồi mới bàn tới những thay đổi kết cấu, luôn với kỹ sư đi cùng.
Câu hỏi thường gặp
Nhà thiếu sáng hoá giải thế nào mà không đập phá?
Dọn vật chặn sáng, sơn màu sáng, dùng kính và gương đúng chỗ, ống dẫn sáng, rồi bổ sung đèn nhiều lớp.
Có nên treo đèn đỏ thắp suốt ngày cho nhà tối?
Không cần. Đèn đỏ suốt đêm làm khó ngủ. Ánh sáng đủ, màu ấm vừa phải, đèn nhiều lớp mới thật sự làm nhà sáng.
Đặt gương thế nào để nhà sáng hơn?
Đặt vuông góc hoặc chếch với cửa sổ để đưa sáng vào sâu, không đối thẳng cửa sổ nắng gắt và không phản chiếu góc bừa bộn.
Nhà ống không có giếng trời thì làm gì?
Thử ô thoáng trên cửa, vách kính phần không chịu lực, ống dẫn sáng ở mái. Làm thêm giếng trời cần kỹ sư kết cấu xem.
Màu sơn nào hợp nhà tối?
Trần trắng, tường màu sáng ấm như kem, be nhạt, xám nhạt; màu đậm chỉ dùng cho một mảng nhấn gần nguồn sáng.